Auteursrecht

1. Waar dienen auteursrechten eigenlijk voor? Auteursrechten zijn bedoeld om de makers van theaterteksten te beschermen: in eerste instantie schrijvers, maar ook bewerkers en vertalers. Vaak dragen zij de exploitatie van het auteursrecht over aan anderen, bijvoorbeeld aan een uitgever, een bureau voor auteursrechten of aan erfgenamen.

2. Wat betekent het auteursrecht voor theatermakers? Voor elke openbare opvoering van een bestaand toneelstuk moet toestemming worden gevraagd en dienen auteursrechten te worden betaald: dat wil zeggen voor een periode tot 70 jaar na de dood van een schrijver, bewerker en/of vertaler.

3. Moet je alleen auteursrecht betalen als voorstellingen in een theater plaatsvinden? Nee! Het maakt niet uit op wat voor locatie en met wat voor doel een stuk wordt opgevoerd. Of het nu gaat om een voorstelling in een theater, op locatie of tijdens een festival, in een verzorgingshuis of tijdens een benefietfeest; voor elke openbare opvoering moet toestemming worden gevraagd en dienen auteursrechten te worden betaald.

4. Wat zijn de kosten met betrekking tot auteursrechten? De hoogte van het te betalen bedrag verschilt. Het hangt bijvoorbeeld af van de duur van het stuk en van de bezoekerscapaciteit van de locatie(s) waar het gespeeld wordt.

5. Als onze groep een bestaand stuk wil spelen waar auteursrechten voor gelden, wat moeten we dan doen? Als theatergroep dien je zelf te melden dat je het betreffende stuk wilt spelen, bewerken en/of vertalen. In tekstboekjes staat bijna altijd aangegeven waar dit moet gebeuren.

6. Als je als individu(en) een bestaand stuk wilt spelen waar auteursrechten voor gelden, wat moet je dan doen? Ook als individuele theatermaker(s) dien je zelf te melden dat je het betreffende stuk wilt spelen, bewerken en/of vertalen.

7. Wat gebeurt er als je niet meldt dat je een bestaand stuk wilt spelen, bewerken of vertalen? Wie zich onttrekt aan de meldplicht kan een boete krijgen. Ook kan een auteur, bewerker, vertaler of diens rechthebbende in dit geval de vertoning van het stuk tegenhouden.

8. Hoe zit het met het opvoeringsrecht van een stuk? Het is mogelijk dat een stuk tijdelijk alleen door een professionele theatergroep mag worden gespeeld. Voor het amateurtheater geldt geen exclusief opvoeringsrecht; één stuk mag door verschillende groepen op verschillende plaatsen tegelijk worden gespeeld.

9. Wat zijn de richtlijnen voor het gebruiken van muziek bij een voorstelling? Voor het gebruik van bestaande muziek moet een theatergroep muziekauteursrecht betalen, tenzij de componist langer dan 50 jaar dood is. De rechten voor het gebruikmaken van bestaande muziek – al dan niet live uitgevoerd – moeten worden geregeld bij BUMA STEMRA, Postbus 725, 1180 AS Amstelveen.

10. Hoe krijg ik auteursrecht op mijn zelf geschreven toneelstuk? Heel simpel: zet er iets over op papier en je hebt er als maker auteursrechten op.

11. Wat kan ik met mijn auteursrechten? Het geeft je de exclusieve bevoegdheid om met je stuk te doen wat je wilt. Als iemand anders jouw stuk wil gebruiken, dan kun je daarvoor toestemming geven onder bepaalde voorwaarden.

12. Wat moet ik doen als een theatergroep interesse toont in mijn stuk? Maak duidelijke afspraken en leg die contractueel vast. Bepaal bijvoorbeeld hoeveel exemplaren van je tekst zullen worden verspreid en onder wie, hoeveel opvoeringen er zullen komen, of eventuele tekstwijzigingen in overleg met jou plaatsvinden en wat je honorarium zal bedragen.

13. Hoe zit het met de rechten voor registratie van mijn stuk, bijvoorbeeld in beeld? Voor elke vorm van registratie (op papier, digitaal, in beeld, als computerspel, etc.) dien jij van tevoren je toestemming te geven en je voorwaarden te stellen (bijvoorbeeld financieel). Indien er niets is afgesproken is er feitelijk niets toegestaan.

14. Ik heb samen met iemand anders een stuk geschreven. Hoe zit het nu met het auteursrecht? Hier is sprake van co-auteurschap. Jullie hebben beiden het gezamenlijk auteursrecht. Leg dat van tevoren contractueel vast, om eventuele misverstanden te vermijden.

15. Is het handig om me met het oog op het auteursrecht te wenden tot een toneeluitgever? Dat hangt ervan af. Je kunt er voor kiezen om zelf je auteursrechten te beheren. Wil je dat niet en/of wil je een grote markt aanboren, dan kun je je inderdaad beter tot een toneeluitgever wenden.

16. Wat is de gang van zaken als ik een uitgever benader met een door mij geschreven stuk? Als de uitgever bereid is om jouw stuk in zijn collectie op te nemen, zal hij doorgaans willen dat je je auteursrechten aan hem overdraagt, in ruil voor een bepaald percentage uit de opbrengsten van de op- en uitvoeringsrechten. Je kunt hierover onderhandelen.

17. Ik heb een stuk geschreven naar een boek/film/computerspel, etc. Mag dat? Het mag altijd, zolang je er in het openbaar maar niets mee doet. Wil je dat wél, dan moet je altijd toestemming voor gebruik vragen.

18. Ik wil een bestaand stuk bewerken/vertalen; mag dat? Als je het door jou bewerkte/vertaalde stuk wilt laten opvoeren heb je toestemming nodig als de schrijver minder dan 70 jaar dood is. Als je een bewerking of vertaling wilt maken van een reeds eerder bewerkt of vertaald stuk, heb je toestemming nodig als de schrijver én eerdere bewerker én eerdere vertaler minder dan 70 jaar dood zijn.

19. Kan ik ook iets verdienen aan de bewerking/vertaling van een stuk? Wanneer je hiervoor eenmaal toestemming hebt, kun je onderhandelen over een vergoeding; ook als je iets bewerkt en/of vertaalt creëer je immers iets.

20. Wat kan ik doen als ik merk dat iemand inbreuk maakt op mijn auteursrechten? Dat kun je verbieden. Afhankelijk van de ernst van de inbreuk kun je rechtsmiddelen inzetten. Maar probeer eerst in goed overleg tot een oplossing te komen en stap pas naar een juridisch adviseur als dat niet lukt.